1. Was je paarden spullen (en die van je zelf!) in wasmiddel wat milieuvriendelijk is (vaak biologisch of ecologisch, soms zie je er ook een tekentje met een dood visje op staan)

2. Bleek je dekje en andere witte spullen met chloride vrij bleekmiddel

3. Zet reclame stop (bijvoorbeeld een paardencatalogus)

4. Probeer zo min mogelijk papier te gebruiken door wanneer mogelijk lidmaatschappen online te verlengen

5. Gebruik geen  flesjes water meer maar koop een herbruikbare fles

6. Neem je eigen tas mee naar de (paarden)winkel

7. Koop tweedehands (paarden)kleding of organiseer een kleding- en paardenspullen ruil

8. Laat nieuwe zolen plaatsen onder je schoenen in plaats van ze weg te doen

9. Oude gympen kunnen naar www.nikereuseashoe.nl

10. Gebruik milieuvriendelijke schoenencreme of gebruik olijfolie ipv creme

11. Draag organic kleding

12. Ga naar een stomerij die geen Perchloorethyleen gebruikt om je wedstrijdjasje te laten stomen (google op groene stomerij of kijk op greenearthcleaning.com)

13. Geef oude paardenspullen weg aan verenigingen, stichtingen of gehandicaptenmanege’s

14. Gebruik geen deet om vliegen weg te jagen

De producten die via www.voervergelijk.nl te vinden zijn en na enig onderzoek daadwerkelijk biologisch blijken te zijn en paardenvoer aanbieden:

- Producten van Bio-Ron

- Producten van Healthy Herbs

- Producten van Muehldorfer

- Eko kruidenbrok van Subli

Producten van Bio-Ron

Het bedrijf Bio-Ron biedt meerdere krachtvoersoorten aan:

- Muesli

- Brok

- Granen mix

- Spelt

Alle soorten worden van hele granen en zaden gemaakt. De verschillende soorten krachtvoer zijn naar wens met elkaar te combineren. Het krachtvoer is geschikt voor alle soorten paarden. Zo kan aan een paard wat energie nodig heeft voor arbeid een combinatie worden gegeven van muesli met brok of granen. Of het echt geschikt is voor sportpaarden of paarden die veel werk verrichten wordt niet duidelijk op de site. Het bedrijf waarschuwt wel dat in eenzelfde portie maximaal 25% van de portie uit brok mag bestaan. Is dit percentage hoger, dan zullen de paarden niet meer goed kauwen op de granen. Wat ook van belang is voor een goede vertering is een langzame overgang naar het voer van Bio-Ron. Je moet het voer ongeveer 2 weken mengen met je oude voer zodat het paard kan wennen aan het nieuwe voer.

Een groot deel van de producten van Bio-Ron heeft geen keurmerk. Op de site wordt alleen bij de spelt aangegeven dat zij een gecertificeerde en een niet-gecertificeerde variant hebben. De site van Bio-Ron stelt wel dat alle granen en zaden die worden gebruikt voor de voeders afkomstig zijn van gecontroleerde biologische boeren. Het voer is daarnaast vrij van landbouwgif en GMO’s. Het bedrijf gebruikt geen melasse en andere bijproducten in het voer. Naast krachtvoer kan je bij Bio-Ron ook terecht voor graszaad, bodemoptimalisatie materiaal, stalvulling, gevitaliseerd water, likstenen, hooi, kuilgras en supplementen. De producten kunnen gekocht worden bij de verkooppunten. Kijk op www.bio-ron.com

Bio-Ron heeft een zeer compleet assortiment voor het recreatieve paard. Op de site wordt mij niet duidelijk of een sportpaard ook voldoende binnen krijgt met de verschillende voeders van Bio-Ron. Het is mij af en toe iets te “zweverig” maar dat doet natuurlijk niets af aan de kwaliteit van het product. Een klein obstakel voor mij is nog dat ik bang ben dat mijn oude pony niet in staat zal zijn om de hele granen goed te verteren vanwege haar oude gebit. Toch is het misschien wel het proberen waard.

Producten van Healthy Herbs

Ook de producten van het bedrijf Healthy Herbs hebben geen SKAL of EKO keurmerk, maar op de site is te lezen dat ze wel goed hun best doen. Zo is op hun site te lezen dat de producten vrij zijn van chemische toevoegingen en genetisch gemodificeerde organismen en geen B.H.T. of B.H.A. bevatten. Daarnaast wordt er bij de teelt geen gebruik gemaakt van kunstmest, herbiciden en pesticiden. Toegevoegde olie is puur plantaardig. Healthy Herbs heeft meerdere soorten brok: basisbrok, weidebrok, normaal brok en super brok (de energiewaarde stijgt per brok). Alle brokken hebben ook een “plus” variant. Het is mij echter niet duidelijk wat dit precies betekent. Naast brokken verkopen ze ook supplementen (zoals de “topfitmix” en de “souplessemix”) en oliën. De producten kunnen gekocht worden bij de verkooppunten of online besteld worden. Kijk op www.voergezond.nl

Deze brokken ga ik zeker een keer proberen! Ook fijn dat ze verschillende supplementen hebben: zo kan je het voer aanpassen op je eigen paard. Jammer dat ze geen muesli hebben.

Producten van Muhldorfer

Het bedrijf Muhldorfer heeft een hele collectie aan voer en supplementen die voldoen aan de eisen van de Europese wetgeving ten aanzien van biologisch voer. Er staat nergens op de site dat ze een EKO of SKAL keurmerk hebben. Ze hebben meerdere soorten krachtvoer:

- Organisch volkoren haver vrij

- Organische cornflakes

- Bio sport-mix

- Organische kruidenmuesli

- Bio classic muesli

- Bio mash & herb

Muhldorfer produceert geen brokken maar levert, in tegenstelling tot de andere aanbieders, wel een compleet assortiment waar je voor elk paard een goed voer tussen vindt. Naast krachtvoer kan je bij Muhldorfer ook terecht voor biologische snoepjes, supplementen en hooi. Het voer is relatief nieuw in Nederland en heeft op dit moment alleen een verkooppunt in Barneveld. Levering aan huis is mogelijk. Kijk voor meer informatie op http://www.muhldorferpaardenvoer.nl/

Over de producnten van Muhldorfer ben ik ook enthousiast. De verschillende soorten voer maakt het mogelijk om het voer aan te passen aan de behoefte van je paard zonder dat je van producent hoeft te wisselen. Mijn paarden krijgen altijd brok van de stal waar ze staan en ik zou ze dan een muesli van Muhldorfer bij kunnen voeren. Jammer dat het nog zo slecht te verkrijgen is in Nederland, hopelijk komt daar snel verandering in!

Eko kruidenbrok van Subli

De Eko kruidenbrok van Subli heeft het SKAL keurmerk. We weten dus zeker dat dit product biologisch is. Op de site staat dat de brok “Allround inzetbaar” is. Toch staat er bij dat het vooral voor sportpaarden en de fokkerij bedoeld is. De energiewaarde (0,83 e) ligt dan ook hoger dan bij het basisbrok van Subli (0,79 e). Dit ligt echter nog lager dan de meeste muesli’s van Subli. Dit is het enige biologische product van Subli. Op de site van Subli zijn de verkooppunten te vinden. Kijk op http://www.subli.nl/Voederassortiment/nl/71/Eko-met-kruiden.html

Deze brokken zijn niet zo geschikt voor mijn paarden. Mijn paarden hebben beide weinig energie nodig. Ook is mij niet helemaal duidelijk waarom het product “allround inzetbaar” is, daar gaat Subli eigenlijk niet op in.

Zoals ik in mijn eerste stuk heb laten zien, bestaat de meeste afval die je paard produceert uit mest. De hoeveelheid mest reduceren wordt wat moeilijk, al kan je natuurlijk wel veel doen aan de hoeveelheid bedding (stro, zaagsel) die verbruikt wordt. Daar binnenkort meer over.

Als je je paard wilt “vergroenen” is een stap die je kan zetten het voeren van biologisch voer. Biologisch voer is gemaakt zonder kunstmatige toevoegingen. Iets wat ook weer goed is voor het milieu (en dus ecologisch) omdat deze kunstmatige toevoegingen vaak niet zo milieuvriendelijk zijn en zorgen voor een berg aan restafval omdat ze apart geproduceerd moeten worden. De boeren die het voer produceren zijn daarnaast gebonden aan allerlei milieuregels. Naast het milieuaspect zijn er nog meer redenen om biologisch te voeren. Allereerst krijgt je paard al die kunstmatige toevoegingen niet binnen. We weten nog niet of die kunstmatige toevoegingen effect hebben op de gezondheid van het paard, maar als we de slogan “je bent wat je eet”  hanteren, zou er toch een effect moeten zijn. De gezonde stoffen uit het voer worden opgenomen door het paard, naar alle waarschijnlijkheid de slechte ook. Uit onderzoek is ook gebleken dat biologisch voer een hogere voedingswaarde heeft en meer vitaminen en mineralen bevat. Als je je paard zo natuurlijk mogelijk wilt houden is biologisch voeren ook een belangrijke toevoeging: er is tenslotte geen voer wat dichter in de buurt komt van wat de paarden in het wild zouden eten.

Maar, hoe weet je welke voeders biologisch zijn? In Europa hebben we daar gelukkig wettelijke afspraken over. Wanneer een bedrijf aan alle voorwaarden voldoet voor biologisch voer dan krijgt dat voer een “SKAL” of “EKO” keurmerk. Biologisch voer is hier dus aan te herkennen.

Krachtvoer

Als je over wilt stappen op biologisch voer zijn er meerdere opties. Niet iedereen kan zelf bepalen wat zijn paard op de standaard voertijden van de stal gevoerd krijgt. Deze paardenhouders zijn beperkt tot wat zij hun paard zelf geven. Voor  wie dit geldt kan toch op een simpele manier zijn of haar paard “vergroenen”. Er zijn een aantal fabrikanten die een kant en klare muesli verkopen die een SKAL of EKO keurmerk heeft. En je kan natuurlijk biologische wortelen en fruit kopen als je dat aan je paard geeft.

Voor de paardeneigenaren die zelf kunnen bepalen wat hun paard gevoerd krijgt zijn er veel meer opties. Naast de kant-en-klare brokken en muesli’s kan je er ook voor kiezen het voer zelf samen te stellen met bijvoorbeeld haver en spelt. Als je dit wilt doen, is het belangrijk dat je advies inwint van een voedingsspecialist. Omdat onze paarden, hoe goed we ons best soms ook doen, niet echt natuurlijk worden gehouden is het belangrijk dat wij ze sommige vitaminen en mineralen extra geven. Een voedingsspecialist kan kijken naar de situatie van jouw paard en daar een passend voedingsschema bij maken.

Nog een klein addertje onder het gras: veel fabrikanten verkopen tegenwoordig “reform” producten. Dit betekent niet zo veel. Zolang er geen keurmerk op staat, kan je nooit zeker weten of een product biologisch is.

Ruwvoer

Ruwvoer is een wat lastiger verhaal. Naast dat heel veel paardeneigenaren dit niet zelf kunnen bepalen, is er ook nog aardig wat “wildgroei” aan boeren die claimen aan biologisch grasbeheer te doen. Deze boeren claimen dat door het gras zijn eigen gang te laten gaan, ze al biologisch bezig zijn. Het gevaar zit er echter in dat er allerlei giftige planten tussen het gras gaan groeien en uiteindelijk in het hooi van jouw paard terecht komen. Ook kan de smaak in gevaar komen door niet-schadelijke planten. Een boer die biologisch ruwvoer produceert moet dus goed kijken naar het graszaad wat hij gebruikt en moet ook de giftige planten zelf uit de wei trekken. Een stuk meer werk dus dan je gras gewoon maar laten gaan! Als je biologisch ruwvoer wilt gaan voeren dan is het dus belangrijk dat je op zoek gaat naar een boer en dit controleert.

Kijk voor meer informatie op: http://www.voervergelijk.nl/informatie-over-voer/welzijn/4/biologisch-paardenvoer

Een overzicht van biologisch paardenvoer: http://www.voervergelijk.nl/voer/welzijn,4/tags/biologisch-paardenvoer

Als je er met verminderen of recyclen niet uitkomt, kan je ook nog je product proberen te hergebruiken. In de blog over recyclen heb ik al een voorbeeld gegeven: je kan van al je wedstrijdlintjes leuke kussentjes maken. De meest simpele manier om iets te hergebruiken is het verkopen/ weg geven van het product aan iemand die er wel nog wat aan heeft. Gelukkig zijn wij paardenmensen daar al vrij goed in. Zodra wij uitgekeken zijn op een bepaald dekje, gooien we het ding op Marktplaats of een andere site. Het is ook bijna een sport om je hele paardencollectie tweedehands bij elkaar te kopen. Je bent niet alleen goed bezig voor het milieu, maar je bent ook nog is stukken goedkoper uit! Wat ook leuk is, is om met de andere mensen van jouw stal een ruilavond te organiseren. Op deze avond kan iedereen de spullen waar hij of zij genoeg van heeft meenemen en kijken of ze de spullen kunnen ruilen tegen iets waar iemand anders weer vanaf wil. Scheelt de verzendkosten en je paard heeft toch weer een nieuwe outfit!

Wil jij je storten op het tweedehandse? De volgende sites kunnen je daarbij helpen:

- www.marktplaats.nl

- www.speurders.nl

- www.bokt.nl (klik rechtsboven op “markt”)

- www.deruiterboulevard.nl

Ook is er onlangs een brochure verschenen van de Universiteit van Wageningen getiteld “Paardenhouderijen vergeleken: out of the box”. In deze brochure worden duurzame en “traditionele” varianten van de paardenhouderij vergeleken met elkaar. Duurzaamheid wordt in deze brochure vooral gebruikt in het kader van dierenwelzijn. De voor- en nadelen van bijvoorbeeld het Paddock Paradise en de HIT-actiefstal worden uitgebreid belicht. In een van mijn volgende blog’s zal ik een uitgebreide samenvatting van de brochure geven. Daarbij zal ik niet alleen kijken naar het dierenwelzijn, maar ook naar de voor- en nadelen voor het milieu.

Artikel op Bokt over de brochure: http://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=11&t=1594418&sid=9c07c40d188ac30ae14727881dad07f1

Link naar brochure Universiteit van Wageningen:  http://edepot.wur.nl/191940

Mijn paarden staan op een middelgrote pensionstal net buiten de stad Amsterdam. Elke dag rij ik naar hen toe met de auto. Zeer milieuonvriendelijk, maar helaas mogen ze niet in de tuin staan en is het te ver om met de fiets te gaan. Op deze pensionstal kan ik natuurlijk niet gaan eisen dat de eigenaren overstappen op groene stroom of andere milieuvriendelijke alternatieven, dus ik zal het vooral moeten hebben van mijn eigen handelen. Wie weet krijg ik dan onderweg wat mede-pensionners zo gek om mee te doen. Deze week heb ik gekeken naar het afval wat mijn paarden en ik produceren. Ik heb twee paarden, althans, het zijn twee pony merries. De een is oud (ongeveer 22 jaar) en de andere piepjong (1,5 jaar). Het oudje staat in de winter op stal maar komt wel dagelijks buiten samen met een vriendje. In de zomer staat ze overdag op het land en ‘s nachts op stal. De nachten bleken dit jaar toch wat te koud voor haar. Het jonkie staat in de zomer en winter buiten. In de winter heeft ze de beschikking over een schuilstal waar ze zich voor het weer kan verstoppen. Beide pony’s staan op stro en krijgen brok en hooi als voer. Ons afval deze week:

- Mest en urine terug te vinden in vies stro

- Uitstoot van mijn auto om naar hun toe te rijden

- Elektriciteitsverbruik

- Zak van muesli

- Fles van lijnzaadolie

Dat valt toch mee! Dat komt denk ik ook omdat ik niet zoveel spullen heb aangeschaft deze week en al mijn materiaal ook heel is gebleven. Wat kan je allemaal recyclen van mijn afval deze week?

Natuurlijk kennen we allemaal de basics:

- Plastic

- Papier

- Glas

- GFT-afval

Deze basics kunnen we zelf scheiden en naar de bak brengen. Het enige wat je dus hoeft te doen is in plaats van de zak van de muesli weg te gooien in een gewone vuilnisbak op stal, de zak mee nemen en thuis bij het oud papier doen. Hetzelfde geldt voor plastic.  Helaas valt niet alles van de afval die de paarden produceren daaronder. Gelukkig hebben we Milieucentraal en hun toegankelijke afvalwijzer: http://afvalscheidingswijzer.milieucentraal.nl/Afvalscheidingswijzer/afvalscheidingswijzer/home/zoek?init=true. Deze afvalwijzer is ook verkrijgbaar als app voor de Iphone. Wat doe je bijvoorbeeld met een oud hoefijzer? De afvalscheidingswijzer leert ons dat we de oude hoefijzers kwijt kunnen bij een ijzerboer. En dan krijgen we er misschien ook nog geld voor terug! Misschien een idee om een speciale container op stal te plaatsen waar iedereen oude hoefijzers in kan gooien?

Mijn zak en fles gaan dus mee naar huis. Het scheiden van afval is niet alleen gunstig voor het milieu, maar ook voor de paardenondernemer. Als uw gasten hun afval zouden scheiden heeft u veel minder afval. Dat betekent ook weer dat u minder geld hoeft te betalen voor het verwijderen van het afval, twee vliegen in een klap!

De mest wordt bij ons op stal gecomposteerd. Ik zit dus nog met de uitstoot van de elektriciteit en de auto. Maar we hebben natuurlijk ook vaak genoeg ander afval. Wat doe je bijvoorbeeld met al die stapels lintjes die je als wedstrijdruiter verzamelt? In haar boek ”Eco-horsekeeping” tipt Lucinda Dyer een leuke website: www.ribbonrehab.com.  Op deze website zijn allerlei leuke bestemmingen te vinden voor die enorme stapels lintjes!

Een tijd geleden deed ik een test om te kijken hoe groot mijn “Voetafdruk” is. Deze voetafdruk laat zien hoeveel hectare je nodig hebt om te leven. Om iedereen te laten leven zoals ik dat doe, en dan doe ik al zuinig, is er meer dan een aardbol nodig. Vervolgens kwam ik op het idee om deze test ook voor mijn paard te doen. Je moet hier en daar een beetje creatief zijn tijdens de test, maar de uitslag loog er niet om: mijn paard heeft per jaar 4,0 hectare nodig. Dat betekent dat als iedereen (mens en dier!) zou leven zoals mijn paard er 2,2 aardbollen nodig zijn. En ik heb het geluk nog een paard te hebben dus voor mijn gezin en twee paarden hebben we al 5,7 aardbollen nodig….

De universiteit van Wageningen heeft onderzoek gedaan naar de voetafdruk van gezelschapsdieren en paarden. In Nederland leven er ongeveer 400.000 paarden. Deze paarden hebben voedsel nodig en onderdak. Zij gebruiken ongeveer 13 procent van onze grond voor de verbouwing van het voedsel, stalling en andere faciliteiten en grasland. Mijn paard alleen heeft voor haar voedsel al bijna 3400 m2 per jaar nodig. Haar voetafdruk is dus nog veel groter! Daarnaast zorgt de mest van mijn paarden ook nog voor uitstoot: zij produceren mest en urine. Jaarlijks produceren de 400.000 paarden in Nederland naar schatting 730 miljoen liter urine en 730.000 ton mest. Hiervoor wordt ook nog eens 365.000 ton strooisel gebruikt.*

Mijn paarden nemen dus ruimte in (die niet kan worden gebruikt voor het produceren van voedsel voor mensen) en zorgen voor uitstoot. Minder ruimte voor het paard zou strijdig zijn met het welzijn en de uitstoot van urine en mest is moeilijk te verminderen. Toch zijn er dingen waar we wel wat aan kunnen doen en zo ons paard “groener” kunnen maken.  We kunnen kijken naar de spullen die we gebruiken en de mogelijkheden tot hergebruik. En er is nog meer! De komende tijd ga ik op een spannende zoektocht naar groene mogelijkheden voor mijn paarden. Via deze blog houd ik jullie op de hoogte van alle tips & trics die ik op mijn pad tegenkom.

*Voor meer informatie: http://edepot.wur.nl/180429